Çibörek Destanı

Tam metnini 11 sene kadar önce bir hısmımın hediye ettiği kitapta okuduğum İsmail Otar’ın o eşsiz şiirini kitaptan bakıp yazmaya üşenince tataryemekleri blogundan alıntı yaptım.  Tatarlar sadece siyahları okusalar yeterli, gri renkli yazılar İstanbul Türkcesi ile karşılıklarıdır…

 

ÇİBÖREK

Yazan : İsmail OTAR 

Ataydan kalgan bizge: Etli, maylı, kamuraş.
Atadan kalmış bize etli yağlı hamuraşı
Köbetemen katlama, lakşa, cantık, tataraş,
Köbete ile katlama,lakşa,cantık,tataraşı
Sarıburma, kalakay, kavurma börek, ummaç, Sarburma,kalakay,kavurmabörek,ovmaç
Şilter, salma, irimçik, tabak börek, bazlamaç, Şilter,salma,ekşimik,tabakbörek,bazlama
Kurma cemiş, kesmeçe, ögüz börek, kıygaça…
Kırmayemiş,kesmece,öküzbörek,kıygaşa
Saysan pitiralmazsın, adlarını yıllarca!…
Saysan bitiremezsin adlarını yıllarca
En başında bularnın kele kutlu çibörek!…
En başında bunların gelir kutlu çibörek
Yüzyıllardan biyakka, bularman katkan süyek,
Yüzyıllardan bu yana bunlarla sertleşmiş kemik
Miyimizge işlegen, kündük buman kesilgen,
Beynimize işlemiş, göbek bunla kesilmiş
Kan bularman koyurgan, hep bularman ösülgen…

Kan bunlarla koyulmuş, hep bunlarla büyünmüş
Bıydaynı biz tapkanmız; Kamuraş baş aşımız.
Buğdayı biz bulmuşuz, hamuraşı baş yemeğimiz
Aşagansayın bonu, ösetura yaşımız;
Yedikten sonra bunu büyür gençlerimiz
Bala, çaga, kalkımız sağlam, akıllı bola,
Çoluk çocuk, halkımız sağlam akıllı olur
Ne iş körse boldurmay, gene de küçlü kala.
Ne iş görse yapamaz genede güçlü kalır
Kayaktan kelse balam bir çibörek kokusu,
Nereden gelse oğlum bir çibörek kokusu
Uyaklarda yaşaydır bir Kırım korantası.
O yanlarda yaşıyordur bir kırım ailesi
(Kırımlı) man (çibörek) ayrılmay birbirinden;
Kırımlı ile çibörek ayrılmıyor birbirinden
Kırımlılıktan çıka ayrılsa çibörekten.
Kırımlılıktan çıkar ayrılırsa çibörekten
Kaysı kız bilmiy bolsa çibörek yasamaga.
Hangi kız bilmiyorsa çibörek yapmayı
Soramaylar, almaylar anaylar caşlarına.
Sormazlar,almazlar anneler delikanlılarına
Keçse çibörek sözü,köz u yakka aylanır,
Geçse çibörek sözü göz o yana döner
Kursak çalışabaşlar, avuz suyu çıbırır.
Mide çalışmaya başlar ağız suyu akar
Çibörek pişirmege keldi ya endi sıra:
Çibörek pişirmeye geldi ya artık sıra
Aşkanada cayuvnu cay konanın astına;
Mutfakta yaygıyı yay yastağacın altına
Un, suv, tuzunu karıştır, ölçülü bas kamurnu,
Un, su, tuzunu karıştır, ölçülü bas hamuru
Kulak memesi dayın bolmalı cımşaklığı.
Kulak memesi gibi olmalı yumuşaklığı
Kesmeçe, kıygacaday bolmaz açtılgan undan
Kesmece, kıygaşa gibi olmaz mayalı undan
Katlama, şilterdayın açıtılmagan undan.
Katlama, şilter gibi mayalanmamış undan
Yasalır hep çibörek. Bala cumurtugunday
Yapılır hep çibörek, çocuk yumruğu gibi
Ya kaz cumurtkasınday kamurlarnı kesekoy;
Veya kaz yumurtası gibi hamurları kesiver
Unga bula, konaga un serp te cabışmasın.
Una bula, yastağaca un serp te yapışmasın
Al koluna oklavnı, tögerek aç her birin.
Al eline oklavayı, yuvarlak aç her birisini
En bir süyem bolmalı, kalınlık koy terisi,
Eni bir sele(küçükkarış) olmalı, kalınlığı koyun derisi
İnce bolsa teşilir, kalın bolsa kalır çiy.
İnce olursa delinir, kalın olursa kalır çiğ
Bolsun eki kapımlık, yasalmalı kiçkene.
Olsun iki yutumluk, yapılmalı küçücük
Alayının boyu da uymalı birbirine.

Hepsinin boyu da uymalı birbirine
Etin bolmasın balam, arık, semiz, çandırdan,
Etin olmasın oğlum, zayıf,şişman, çandırdan
Bolsun süt danasından, az maylı boş büyürden.
Olsun süt danasından, az yağlı boş böğürden
Sölü hiç alınmagan, cangı kıygan kıymanı.
Suyu hiç akmamış yeni kıyılmış kıymayı
Karıştır tuz bübermen, unutma bol sogannı.
Karıştır tuz biber ile unutma bol soğanı
Al bir kaşık kıymadan, sal kamurnun içine;
Al bir kaşık kıymadan, koy hamurun içine
Yarımayday ettirip cap yarısın üstüne…
Yarım ay gibi yapıp kapat yarısını üstüne
Bir ekiçik nasip sal, capkan çetin kes, bastır.
Bir ikicik nasip koy, kapattığın tarafı kes bastır
Çoyun kazan içinde ocakta may da azır
Çöven kazan içinde ocakta, yağda hazır
Mayın kaynak bolmalı; eksik bolmasın sakın
Mayın kaynak olmlı,eksik olmasın sakın
Eki yüz dereceden. Avur bolur son aşın.
İkiyüz dereceden, ağır olur yoksa aşın
İlk pişkenni sen aşa, maynı sık sık deniştir;
İlk pişeni sen ye, yağını sık sık değiştir
Son pişkenge karama; başkasına avuştur.
Son pişene bakma, başkasına yollayıver
May kokusu da üyge cayılmasın dep aytsan,
Yağ kokusu da eve yayılmasın dersen
Aruv çeksin çagarak, tıkanmazsın kokudan.
İyi çeksin bacak tıkanmazsın kokudan
Kamurnu al, kazanga sal bir çetten akırtın,
Hamuru al, kazana koy bir yandan ağırca
Şır şır etip şırıldap pişebaşlar kamurun.
Şır şır yapıp şırıldayıp pişmeye başlar hamurun
Bir ekilep köbdürüp kaynat. biraz üyrülsün,
Bir ikileyip köpürtüp kaynat biraz üyrülsün
Kızarganda tap sonu mına pişti baş aşın.
Kızardığında ta sonu işte pişti baş yemeğin
Şilter, uklum, salmaday çıgarılmaz çolpuman,
Şilter,lokum, salma gibi çıkarılmaz kepçe ile
Kaşık ya da maşaman almalısın kazandan.
Kaşık yayda maşa ile almalısın kazandan
Üy savutnun içine, sal tögerek konaga,
Yığ kabın içine, koy yuvarlak yastağaca
Körünmesin üyümden kim otursa aldına.
Görünmesin yığımdan kim otursa önüne
Toplaşsın korantamız endi kona başına,
Toplaşsın ailemiz artık sofra başına
Son, sıraman otursun, herkes karap yaşına.
Sonra sıra ile otursun herkes bakıp yaşına
(Pismillâ!) dep başlasa kartımız aşamaga,
Bismillah deyip başlasa yaşlımız yemeye
Başlar alay kollar da savutka uzanmaga;
Başlar bütün eller de kaba uzanmaya
Kimse bir şiy konuşmaz, ortaga bir lap aytmaz;
Kimse bir şey konuşmaz, ortaya bir laf söylemez
Bir kol kalabalığı körünür, hiç toktamaz,
Bir kol kalabalığı görünür, hiç durmaz
Avuzlarman savutnun arasında katalar,
Ağızlar ile kabın arasında katalar
Kol işler, avuz oynar, tamaklar da cutarlar,
El işler, ağız oynar damaklar da yutarlar
Sorpasını çıbırtmay ekiçik tür, bir katla;
Suyunu akıtmadan ikiye dür, bir katla
Cıllı cıllı aşayber, çatal pıçak kullanma:
Sıcak sıcak yiyiver, çatal bıçak kullanma
Birin calma, birin cut, birin kolda azır tut;
Birini çiğne, birini yut birini elde hazır tut
Tirkelsin artlartından, hiç toktamay çayna, cut.
Tirkelsin artlarından, hiç durmadan çiğne yut
Cıyrık bolsan toymazsın, aç turarsın sopradan.
Çekinik olursan doyamazsın, aç kalkarsın sofradan
Tapkanda aşa balam, peşman bolma sonradan.
Bulduğunda ye oğlum, pişman olma sonradan
Kertme turşusu, katık ya cazmaman tokmakla;
Ahlat turşusu, yoğurt veya ayran ile tokmakla
Art artına aşeyber, kursak algaçı aşa.
Ardı ardına yiyiver, kursak alana kadar ye
Kasta bolsan toktama sakın tokuzlamadan;
Hasta ise durma sakın dokuzlamadan
Avursunur son rızkın, tabalmazsın kıdırsan.
Ağırlaşır sonra rızkın, bulamazsın arasan
Tokuzdan son açılır, sav ekende, iştahın,
Dokuzdan sonra açılır, sağ iken iştahın
Aşa balam, aşayber, yatışkanda aşavın,
Ye oğlum, yiyiver, yatıştığında açlığın
Tirnekle gene aşa, oga naz etilir mi?
Tirnekle gene ye, ona naz edilirmi
Okşıgaçı aşayber, oga hiç toyulur mu?
Okşıgaçı yiyiver, ona hiç doyulurmu
Eger bilmek istesen negadar aşaganın,
Eğer bilmek istersen ne kadar yediğini
Her çibörek alganda kopar sakla kenarın,
Her çiğbörek aldığında kopar sakla kenarını
(Aşamayman köp) desen alıp alıp sayarsın

Yemiyorum çok desen alıp alıp sayarsın
Katındaki kırslarsa bo belegini senin,
Yanındaki çalarsa bu belgiliğini senin
Kayt anbaştan başlarsın kenardan koparmaga.
Dön enbaştan başlarsın kenardan koparmaya
Köbdeşlenir kursagın, yaklaşkanda kırıkka
Çoksar karnın yaklaştığında kırka
Tolasımak gerekir. Bundan artık aşasan
Tolasımak gerekir bundan fazla yersen
Belki bastırık kelir, belki cemlersin yarın.
Belki karabasan gelir, belki amelsin yarın
Ne zarar bolaken şo, beş on fazla aşalsa.
Ne zararı oluyormuş ki, beş on fazla yenilse
Zaten şehit sayıla çibörekten kim ölse;
Zaten şehit sayılıyor çibörekten kim ölse
Yarlıkanır günahı, ogratılmaz sıratka,
Affedilir günahı, uğratılmaz sırata
Ciberilmez tamuga, keter dogru uçmakka.
Gönderilmez cehenneme, gider doğru cennete
Arada aytar anay:-“Nasip saldım sizlerge.
Arada der anne:- “nasip saldım sizlere”
Üylenecek demektir; çıksa üzüm kızlarga;
Evlenecek demektir, çıksa üzüm kızlara
Zeytin çıksa caşlarga işi aruv bolacak;
Zeytin çıksa gençlere işi iyi olacak
Ekevi kimge çıksa, o Kırımga kaytacak.”
İkisibirden kime çıksa o kırıma geridönecek
Negadar aşalsa da kolayca sinirilir;
Ne kadar yense de kolayca sindirilir
Keçenin bir vaktında açlıktan uyanılır.
Gecenin bir vaktinde açlıktan uyanılır
Toygandanson bir aruv, buyukur, kalgır insan,
Doyduktan sonra bir iyice, buyukur, kalgır insan
Bir çırımçık ay balam, ne tatlı bolur bilsen…
Bir yarımcık ay oğlum, ne tatlı olur bilsen
Canga can kata diyler, aruv bolsa çibörek;
Cana can katar derler, iyi olsa çibörek
Rahat yuklana diyler, kursak tolsa çibörek…
Rahat uyunur derler, karın dolsa çibörek
Başka aşday tuvuldur, aşaganga tam cugar,
Başka yemekler gibi değildir, yiyene tam cukar
Tez öser aşaganlar, birden canlılık tuyar.
Tez büyür yiyenler, birden canlılık duyar
Çibörekmen kim össe, kastalık neken bilmez;
Çibörekle kim büyüse, hastalık neymiş bilmez
Ülser, kanser, veremden, taşikardiden ölmez.
Ülser, kanser, veremden, taşikardien ölmez
Aytuvlu doktur aytkan, tansiyonlu bir kartka:
Aytuvlu doktor demiş, tansiyonlu bir yaşlıya
– Babay, başka çare yok, çibörek kerek saga!…
Baba başka çare yok, çibörek lazım sana
Karnın avursa balam, pırasaman kabaktan,
Karnın ağrırsa oğlum, pırasayla kabaktan
Zitin maylı aşlardan, pasulya, ıspanaktan,
Zeytin yağlı yiyeceklerden, fasulye, ıspanaktan
Savurun küyse kadam, kirevizden, büberden,
Savurun yansa kardeşim, kerevizden, büberden
Havuçtan, patlıcandan, pazı, karnıbahardan;
Havuçtan,patlıcandan, pazı, karnıbahardan
Başın avursa ya da kelse avur bir sancı,
Başın ağrısa ya da gelse ağır bir sancı
Dakikasında keser, çibörektir ilâcı..
Dakikasında keser çibörektir ilacı
Bolsa eger soprada birkaç tane çibörek,
Olsa eğer sofrada birkaç tane çibörek
Her bir dertke devadır, başka ilâç ne kerek..
Her bir derde devadır, başka ilaç ne gerek
Baharda, cıllı cazda, küzde ya kattı kışta,
Baharda, sıcak yazda, güzde yada sert kışta
Erte carık, üylede, akşam vaktında aşta,
Sabaherken, öğlede, aşkım vaktinde yemekte
Arman başlap pitkende, üyde, toyda ya colda
Harman başlayıp bittiğinde, evde, düğünde yada yolda
Men onsuz etalmayman, çiböregim hep kolda.
Ben onsuz edemiyorum, çiböreğim hep elde
İptarlarda, temçitte bol çibörek aşasan
İftarlarda, sahurda bol çibörek yersen
Raat eter kursagın, makbul bolur orazan.
Rahat eder karnın, makbul olur ramazanın
Er bir yerde, er vakıt aruv keter çibörek,
Her bir yerde, her vakit iyi gider çibörek
Protein, kalori, gıdası bol mubarek..
Protein, kalori, gıdası bol mübarek
Çaş kelinge çibörek, çaş kiyevge çibörek;
Genç geline çibörek, genç damata çibörek
Savlık, huzur bolsun dep kart, sabiyge çibörek.
Sağlık, huzur olsun deyip yaşlıya, çocuğa çibörek
Tez tüzelir zavallı, ber çibörek loksaga.
Çabucak düzelir zavallı, ver çibörek lohusaya
Saglam bolur müçesi, kırkı tolgan balaga
Sağlam olur müçesi, kırkı dolan çocuğa
Biraz kuyruk suvurttur, biraz da çibörek ber.
Biraz kuyruk suvurttur, biraz da çibörek ver
Bir yaşında balanı kes sütten kızım yeter;
Bir yaşında çocuğu kes sütten kızım yeter
Başka bir aş tüşünme, çibörek birkaç tane…
Başka bir aş düşünme, çibörek birkaç tane
Okugan, çalışkanga anavdan ber sen gene.
Okuyan, çalışana ondan ver sen yine
Cavnı bek tez öttürsun, askerlerge çibörek,
Düşmanı pek çabuk öldürsün, askerlere çibörek
Ber köp yıllar yaşasın, kart, kartiyge çibörek…
Ber çok yıllar yaşasın, yaşlıya, nineye çibörek
Közü cumdurulganda, bir Kırımlı kişige,
Gözü yumdurulduğunda, bir kırımlı kişiye
Toktatılmadan ketsin, tez barsın dep cennetke
Durdurulmadan gitsin, tez varsın diye cennete
Zemzem suvuman birge çibörek sorpasından.
Zemzem suyuyla beraber çibörek suyundan
Tamgızırsın avzına; çibörek koklatırsın.
Damlatılsın ağzına, çibörek koklatırsın
Çekmesin dep sıkıntı Kırımlılar uçmakta
Çekmesin diye sıkıntı kırımlılar cennette
Huriler taşıy eken bol çibörek aldına…
Melekler taşıyorlar imiş bol çibörek önüne
Otar Köyde, Kırımda aşasam bir çibörek,
Otar köyünde, kırımda yesem bir çibörek
Tostakanman cazmanı köstergede diy çürek:
Ahlat turşusu ile ayranı gösterse diyor yürek
Ak duvagın (Çatır Tav) birkün elbet cabınır,
Ak duvağın çadırdağı bir gün elbet örtülür
Bir balaban toy yasap öz halkıman üylenir.
Bir büyük düğün yapıp öz halkı ile evlenir
Dare urar (Tokuz) nu, çalınır (Koş Keldiniz!)
Def vurur dokuzu, çalınır hoş geldiniz
(Hannın Sopra Avası), (Borlu) hem (Karadeniz),
Hanın sofra havası, borlu ve karadeniz
(Avur Hava), (Kaytarma), (Beyim Odaman), (Çoban),
Ağırhava, kaytarma, beyim odaman, çoban
(Ant Etkemen) den son kelecektir (Aktaban),
Ant etkemen den sonra gelecektir aktaban
(Atımın Başı) aylanır Türkelleri betine,
Atımın başı dolanır türkelleri yüzüne
Tutsak Türklük kurtulur, düşman erer sırrıma!…
Tutsak Türklük kurtulur, düşman erer sırrıma
Celpiriy körsem kökte Türk Birliği bayragın,
Dalgalandığını görsem gökte Türk birliği bayrağını
(Yaşav endi yeter!) dep kaz mezarcı topragım!…
Yaşamak artık yeter deyip kaz mezarcı toprağımı
Şükür Elamdülillâ! Çibörekni aşadık.
Şükür elhamdulillah, çiböreği yedik
Savlıkman bir kün tâ üyümüzde yaşadık.
Sağlıkla bir gün daha evimizde yaşadık
Râmet bolsun canına, bonu ilik tapkannın.
Rahmet olsun ruhuna, bunu ilk bulanın
Tanrım dert körsetmesin, koluna, pişirgennin,
Tanrım dert göstermesin, eline pişirenin
Avzuna aşagannın. Sen ber bizge köp bala;
Ağzına yiyenin, sen ver bize çok çocuk
Körgensayın olarnı, Kırımnı unutturma!
Görmüş gibi onları, kırımı unutturma
Asretlerge acı da sagıngannı kavuştur,
Hasretçekenlere acı da özleyeni kavuştur
Cavlarga kün körsetme, kardaşını tez körüştür.
Düşmanlara gün gösterme, kardeşi tez görüştür
Sen bizlerge her vakit bunday aşav kısmet et!

Sen bizlere her zaman böyle yeme kısmet et
Alay halkımızga da toplu yaşav kısmet et!
Tüm halkımıza da toplu yaşam kısmet et
Bizni ayırma rabbim, yurttan hem çibörekten,
Bizi ayırma rabbim, yurttan ve çibörekten
Kısmetimizni kesme bir vakıt mubarekten!..

Kısmetimizi kesme bir vakitbile mübarekten
 
İsmail OTAR
Henüz yorum yok.